ΕΝΑ ΚΟΥΚΟΥΤΣΙ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ

Παντελής Σταματελόπουλος-Μαρία Ηλιοπουλου, Ένα κουκούτσι στο στρατό του Μεγαλέξανδρου, Κέδρος, Αθήνα 2002

Ορκισμένος εχθρός των Μακεδόνων και του βασιλιά τους ο μικρός Φιλόλαος βάζει σκοπό της ζωής του να εκδικηθεί για την καταστροφή της πατρίδας του, της άλλοτε ένδοξης Θήβας, από τον μακεδονικό στρατό. Μικρό παιδί ακόμη είδε τους γονείς του να βασανίζονται και να θανατώνονται και την πόλη του να σωριάζεται σε ερείπια. Ο ίδιος γλιτώνει μόνο και μόνο επειδή η ισχνή κοψιά του τον καθιστά άχρηστο. Δεν αξίζει ούτε ως δούλος. Ωστόσο περιπλανώμενος ο μικρός Φιλόλαος στα βουνά της Βοιωτίας θα καταλήξει τελικά να πουληθεί δούλος στο «Εσπέρια», ένα εμπορικό πλοίο που οργώνει τη Μεσόγειο. Ο μικρός μαθαίνει γρήγορα όχι μόνο τις χειρωνακτικές δουλειές του καραβιού αλλά και τα μυστικά της ναυσιπλοΐας. Χάρη στις ικανότητές του καταφέρνει να γίνει κύριος της τύχης του και να βάλει σε εφαρμογή το σχέδιό του για εκδίκηση για τον χαμό της οικογένειας και της πατρίδας του. Στο μεταξύ η φήμη του Αλέξανδρου και οι ειδήσεις για τις αλλεπάλληλες νίκες του χτυπούν σα βέλη την καρδιά του Φιλόλαου. Η ελπίδα ωστόσο δεν έχει πεθάνει. Οι Πέρσες δεν έχουν ηττηθεί. Έχουν χαθεί μάχες, όχι όμως και ο πόλεμος. Ο Φιλόλαος καταφέρνει να βρεθεί στο πεδίο των μαχών με την ελπίδα να συμβάλει στη συντριβή του Αλέξανδρου. Αλλά, από ένα γύρισμα της τύχης βρίσκεται να πορεύεται στο πλευρό των Μακεδόνων! Τι θα κάνει ο Φιλόλαος; Πως θα αντιδράσει όταν, μετά τη μάχη στα Γαυγάμηλα, αναγκαστεί να συναντήσει τον μεγάλο νικητή;

     Μέσα από μια στέρεα δομημένη πλοκή οι συγγραφείς υφαίνουν τον καμβά της ζωής στην ύστερη αρχαιότητα. Οι λιγότερο φωτισμένες πτυχές της ζωής εκείνης της εποχής, η δουλεία, η σκληρή ζωή της υπαίθρου, οι απάτες στις εμπορικές συναλλαγές, οι προλήψεις αναδεικνύονται ανάγλυφα. Μέσα από ρεαλιστικές περιγραφές διαγράφεται η φρίκη του πολέμου, η τυφλή βία, τα μίση ανάμεσα σε ομοεθνείς. Ειρωνεία ίσως αλλά μόνος εκπρόσωπος της αληθινής ανδρείας, της αλληλεγγύης και της αδερφοσύνης αποδεικνύεται ο Αλέξανδρος. Από υπολογισμό άραγε –γιατί ξέρει ότι μόνο έτσι θα εξασφαλίσει την υπακοή των στρατιωτών του—ή από αληθινό μεγαλείο ψυχής; Ο Φιλόλαος δε θα το μάθει ποτέ. Υποκλίνεται όμως στην ακτινοβολία του εχθρού του. Στο όραμά του για έναν κόσμο ενωμένο όχι από φόβο προς τον απόλυτο μονάρχη αλλά από περηφάνια που ανήκει σε μια μεγάλη οικογένεια. Την οικουμενική οικογένεια του Αλέξανδρου.

     Φευ όμως. Μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου η αυτοκρατορία του διαλύεται. Ο Φιλόλαος επιστρέφει στη Θήβα και πρωτοστατεί στην ανοικοδόμησή της. Αφοσιωμένος στην καλλιέργεια των οπωροφόρων δέντρων που ήρθαν στην Ελλάδα από την Ανατολή (κουκούτσι βερικοκιάς είχε στείλει ο Αλέξανδρος στον Αριστοτέλη για να το μελετήσει με τους μαθητές του στο Λύκειο), ο Φιλόλαος θα κληθεί από τους άρχοντες της Θήβας σε δίκη…Ποιο τέλος επιφυλάσσει η Ιστορία στον ήρωα;

Ελένη Σβορώνου  http://www.diavasame.gr  2-9-2007